مرد نفتي

مدیر عامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس اخیرا در مصاحبه با هفته نامه های استان بوشهر به نکات مهمی اشاره کرده است. از جمله این که ایشان تعریفهای رایج از بومی را به چالش کشیده است. به بخشهایی از حرفهای ایشان که انعکاس وسیعی هم در رسانه های محلی پیدا کرده دقت فرمایید:

آیا بنده که بیش از 27 سال در استان بوشهر خدمت کرده ام و در بیشتر زمان آن سمت مدیریتی داشته ام، بومی محسوب نمی شوم اما کسی که فقط در استان بوشهر متولد شده و تمام عمر خود را در جایی دیگر گذرانده بومی این استان است.

این مساله برای سالیان سال است که در محافل محلی مورد مناقشه است.

 لغت نامه دهخدا واژه بومی را چنین تعریف می کند:

بومی: (ص نسبی ) منسوب به شهر و بلاد. (ناظم الاطباء).منسوب به بوم . اهل محل . اهل ناحیه . (فرهنگ فارسی معین ). منسوب به بوم که بمعنی سرزمین و مملکت و کشور است . ساکن اصلی زمینی

آنچه از معنی واژه بومی بر می آید، اهل محل بودن، اهل ناحیه و منطقه بودن به عنوان یکی از شاخصه های اصلی بومی تعریف می شود. بسیاری از افرادی که بنا به ضرورت های شغلی یا جبر طبیعت یا دلایل دیگر جلای وطن می کنند و از روستا به شهر یا استان یا حتی کشور دیگری مهاجرت می کنند، خود را تا مدت زمان زیادی متعلق به خاک و وطن آبا و اجدادی می دانند. و حداقل ۲ نسل طی می شود تا فردی ریشه در منطقه جدید بدواند و خود را شهروند وطن جدید بنامد. صرف کار کردن آنهم به شکل اقماری و گسسته در یک منطقه، نمی تواند فردی را بومی منطقه کند. افرادی که به شکل اقماری و دوره ای در منطقه کار می کنند و خانواده خود را در جای دیگری اسکان می دهند، نمی توانند مدعی بومی بودن داشته باشند. یک فرد زمانی بومی یا شهروند یک منطقه به حساب می آید که زندگی روزمره خود و خانواده خود را برای مدتی قابل توجه در آن منطقه بنا بگذارد. اتفاقا یکی از مشکلات عدیده مناطق عملیاتی به خصوص در حوزه نفت و گاز این است که بسیاری از پرسنل شاغل در منطقه، کمترین احساس تعلقی به آن منطقه ندارند و بعد از سپری کردن دوره خدمت به وطن اصلی خود بر می گردند.

بعد از این توضیح مختصر، به موضوع اصلی می پردازم. جناب سوری صریح تر از هر مدیر دیگری خود را بومی استان بوشهر می داند. لیکن به نظر می رسد که طرح مساله مدیریت بومی یا غیر بومی یک مساله فرعی و انحرافی است و جمله ایشان در واقع واکنشی است به فشارهای موجود بر ایشان. مدیران غیر بومی باید مراقب باشند که به این دام گرفتار نشوند، چون اثبات بومی بودن یا نبودن ساده نیست، ضمن این که مشکلی را هم حل نمی کند و فقط باعث اتلاف وقت و سرمایه های مملکت و استان می شود. استان هم به جای دامن زدن به مسائلی از این دست، بهتر است از فرصتها استفاده بهتر کند. در نقطه مقابل، برنامه ریزی و مدیریت صحیح برای تضمین حال و آینده صنعت نفت و گاز در راستای توسعه پایدار امری بسیار مهم و حیاتی است. توسعه پایدار مولفه ها و اصولی دارد که هر مدیری که به آنها پای بند باشد و در راستای آن مدیریت کند، به استان خدمت کرده است. پذیرش نقش مسوولیت اجتماعی شرکتها یکی از شاخصهای توجه مدیر به توسعه پایدار است. در مقوله مسوولیت اجتماعی، جوامع میزبان به عنوان یکی از ذینفعان کلیدی صنعت و توسعه قلمداد می شود. مشارکت این جوامع در صنعت و توسعه یک رکن توسعه پایدار است. جلب مشارکت این دسته از ذینفعان، هنر مدیریت می خواهد. این گزاره ها در ادبیات مدیریت جدید سازمان منطقه ویژه دیده می شود و جای امیدواری وجود دارد که در حد حرف و گفتار نماند و به عمل برسد. مردم استان بوشهر نشان داده اند که قدردان زحمات مدیرانی هستند که در طول مدت خدمت خود در این استان تاثیرات ماندگاری برجای گذاشته اند.

در همین راستا، یکی از نتایج مثبت مدیریت مبتنی بر توسعه پایدار در منطقه صنعتی عسلویه، جذب نیروهای بومی متخصص و تربیت نسلهایی از متخصصین بومی است که بتوانند صنعت را اداره و مدیریت کنند. البته به نظر می رسد که سازمان منطقه ویژه در این مورد بخصوص، خواسته یا ناخواسته سپر بلای شرکتهای صنعتی منطقه عمومی عسلویه شده است. تجربه حضور ۲ سال گذشته من در این منطقه نشان از این دارد که مسائل حاد تر از سازمان منطقه ویژه در صنعت گاز و پتروشیمی و در درون فنسها وجود دارد، ولی استان تا به امروز توجه چندانی به آن نکرده است. وقتی موضوع مسوولیت اجتماعی را علمی و بی طرفانه بررسی می کنیم، در می یابیم که  سازمان منطقه ویژه بهتر و بیشتر از شرکتهای درون فنسها به این مساله پرداخته است، اگرچه هنوز جای کار خیلی زیاد است. اگر کسی علاقه مند باشد، می توانم مقاله ای را که در همین راستا برای کنفرانس سال آینده برزیل آماده کرده ایم در اختیارش بگذارم.